Hiểu cách AI
hoạt động
Nhận biết cơ bản về AI trong cuộc sống hàng ngày
Nhận diện các loại AI
Tương tác các công cụ AI
đơn giản
Sử dụng AI
có trách nhiệm
Tiếp cận kiến thức cơ bản về công dân số
Chương trình Trí tuệ Nhân tạo (AI) tại Vinschool chính thức được triển khai từ năm học 2025–2026 cho toàn bộ học sinh từ 5 đến 18 tuổi trên toàn hệ thống, nhằm trang bị cho các em tư duy, kỹ năng và thái độ cần thiết để chủ động và có trách nhiệm trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Chương trình được phát triển dựa trên các khung năng lực quốc tế như Khung Năng lực Số của Liên minh Châu Âu, Khung Năng lực AI cho học sinh và giáo viên của UNESCO cùng sự bảo trợ chuyên môn bởi Viện Kỹ thuật và Khoa học Máy tính – Đại học VinUni, đảm bảo tính học thuật và tính thực tiễn cao. Nội dung học tập được thiết kế phân tầng theo từng cấp lớp, đảm bảo tính phù hợp với đặc điểm phát triển tâm lý và nhận thức của học sinh ở mỗi độ tuổi.
Thay vì tách thành một môn học riêng, AI được tích hợp liên môn vào các môn học hiện hành. Nhờ vậy, học sinh có thể làm quen với AI một cách tự nhiên, đa chiều và gắn với thực tiễn. Nội dung chương trình xoay quanh ba mạch năng lực chính: Hiểu cách AI hoạt động; Nhận diện các loại AI; Sử dụng AI có trách nhiệm. Đan xen trong ba mạch năng lực là bốn loại tư duy cốt lõi mà Vinschool chú trọng phát triển: tư duy máy tính (computational thinking), tư duy hệ thống (systems thinking), tư duy thiết kế (design thinking) và tư duy phản biện – sáng tạo (critical & creative thinking).
Học sinh hiểu khái niệm về các hệ thống AI, tập trung vào cách dữ liệu và thuật toán mô phỏng quá trình ra quyết định của con người. Đồng thời, các em cũng được củng cố các kĩ năng tư duy máy tính như nhận dạng mẫu, phân tích cấu trúc và thiết kế thuật toán. Học sinh học cách áp dụng các khái niệm toán học như phân tích dữ liệu, xác suất và tư duy không gian vào AI và xem xét ảnh hưởng của chất lượng dữ liệu huấn luyện đến kết quả của hệ thống.
Học sinh thực hành với nhiều ứng dụng AI đa dạng, nhận diện các công cụ AI và phân tích chức năng của chúng – từ hệ thống tự động đến nền tảng tạo sinh. Từ đó, các em sẽ hiểu được cách các thuật toán xử lí các tập dữ liệu lớn để vận hành các công nghệ này. Ngoài ra, học sinh cũng tương tác một cách phản biện với vai trò của AI trong hệ thống kĩ thuật số và đánh giá các ứng dụng thực tế.
Học sinh phát triển hiểu biết về các tác động đạo đức của AI bằng cách xem xét những hệ quả của thông tin sai lệch, thiên kiến thuật toán và sự thao túng mạng xã hội. Các em cũng sẽ đánh giá quá trình thu thập dữ liệu và học máy. Đồng thời, học sinh khám phá các vấn đề xã hội rộng hơn như mất việc làm, bền vững và nhu cầu phát triển AI có tính toàn diện để giảm thiểu thiên vị và đảm bảo tính phù hợp văn hóa.
Nhận biết cơ bản về AI trong cuộc sống hàng ngày
Tương tác các công cụ AI
đơn giản
Tiếp cận kiến thức cơ bản về công dân số
Hiểu về thuật toán
và dữ liệu
Tương tác hệ thống gợi ý và chatbot cơ bản
Tìm hiểu về bảo mật dữ liệu
Phân tích chức năng của các hệ thống AI
Nhận dạng hình ảnh và xử lí ngôn ngữ tự nhiên
Tìm hiểu về thiên vị thuật toán
Xây dựng nền tảng vững chắc về xử lí dữ liệu và thuật toán AI để phân tích và tương tác với các hệ thống AI một cách sâu sắc
Hiểu về phần cứng và hệ thống AI, sử dụng AI một cách có trách nhiệm cho nghiên cứu, tạo nội dung, giải quyết vấn đề và hợp tác
Phản tư về việc sử dụng AI qua phản hồi, quản lí dấu chân số và nắm vững luật bảo mật dữ liệu. Học sinh nhận diện thách thức đạo đức, đánh giá độ tin cậy của AI và ảnh hưởng xã hội, đồng thời thiết kế các giải pháp AI dựa trên tiêu chí rõ ràng và sự đóng góp của cộng đồng.
Nâng cao kĩ năng phân tích dữ liệu chuyên sâu và triển khai thuật toán, chuẩn bị để thiết kế, đánh giá và áp dụng các giải pháp AI một cách có trách nhiệm, đồng thời cân nhắc các tác động xã hội, môi trường và toàn cầu, kết hợp kiến thức kĩ thuật với tư duy phản biện để trở thành những nhà thiết kế và người sử dụng AI có hiểu biết.
Phân tích phần cứng AI và các công nghệ mới nổi, áp dụng kĩ thuật thiết kế lệnh nâng cao, quản lí các dự án phức tạp và phát triển kĩ năng đánh giá chuyên sâu để xem xét hệ thống AI, đưa ra kết luận dựa trên bằng chứng và điều chỉnh giải pháp khi điều kiện thay đổi.
Nâng cao tư duy phản biện bằng cách cân nhắc các quan điểm khác, đánh giá rủi ro dài hạn, quyền riêng tư, an ninh và các tình huống đạo đức, phân tích sự cân bằng giữa con người và AI, áp dụng luật quốc tế, quản lí tác động đến sức khỏe tinh thần và thể hiện trách nhiệm với tư cách người dùng và nhà thiết kế AI.
Năng lực AI giúp học sinh xây dựng nền tảng kiến thức sâu sắc thông qua việc học cách phân tích, xác minh và vận dụng thông tin từ các nguồn kĩ thuật số một cách có phản biện. Khi học sinh học cách đánh giá nội dung do AI tạo ra và các mẫu dữ liệu, các em phát triển sự hiểu biết chuyên sâu về môn học trên nhiều lĩnh vực. Khả năng sử dụng công cụ AI phù hợp với đạo đức cho mục đích nghiên cứu và giải quyết vấn đề giúp nâng cao năng lực tổng hợp các khái niệm phức tạp. Những kĩ năng này biến học sinh thành những người học biết chọn lọc, có khả năng định hướng trong môi trường thông tin kĩ thuật số đồng thời làm chủ nội dung học thuật. Về lâu dài, hiểu biết về AI không chỉ củng cố kiến thức chuyên môn mà còn tăng cường năng lực nghiên cứu mà có thể được sử dụng trong nhiều công việc hoặc lĩnh vực khác nhau – phục vụ cho học tập suốt đời.
Học sinh dần phát triển tính tự lập trong việc sử dụng công nghệ và các hệ thống AI. Các em học cách tương tác, đánh giá và vận dụng các công cụ AI với sự hướng dẫn tối thiểu, cho thấy sự tự tin ngày càng cao khi điều hướng các môi trường số. Các em có khả năng phân tích độc lập các nội dung do AI tạo ra ở nhiều định dạng và lĩnh vực khác nhau, đánh giá độ tin cậy và khả năng thiên lệch của chúng. Các em thành thạo trong việc đặt câu hỏi truy vấn hiệu quả cho hệ thống AI, diễn giải kết quả một cách phản biện và điều chỉnh cách tiếp cận dựa trên đầu ra nhận được.
Học sinh vận dụng kiến thức về AI một cách tự nhiên để giải quyết vấn đề, đặt ra các câu hỏi tiếp theo phù hợp và xác minh thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Các em hình thành khả năng xử lí các vấn đề kĩ thuật, thích nghi với các ứng dụng AI mới và đưa ra quyết định sáng suốt về thời điểm và cách thức sử dụng công cụ một cách phù hợp. Là những người học tự định hướng, các em biết cách khai thác các nguồn lực AI song song với tài liệu truyền thống, sự hỗ trợ từ bạn bè và người hướng dẫn để nâng cao hiểu biết và mở rộng năng lực. Mức độ tự chủ công nghệ này phát triển dần khi học sinh làm chủ các năng lực AI cốt lõi qua từng cấp học.
Với năng lực AI, học sinh học được cách điều chỉnh việc sử dụng công nghệ phù hợp với người dùng, mục tiêu và yêu cầu học thuật cụ thể – từ xây dựng lập luận dựa trên bằng chứng, phân tích xu hướng dữ liệu cho đến thiết kế các giải pháp sáng tạo. Các em phát triển khả năng nhận định để lựa chọn công cụ AI phù hợp và điều chỉnh truy vấn theo ngữ cảnh, từ các dự án nghiên cứu chính thức đến các nhiệm vụ giải quyết vấn đề mang tính hợp tác. Khi đánh giá đầu ra của AI từ nhiều góc nhìn (khoa học, đạo đức, sáng tạo), học sinh trở nên linh hoạt hơn trong việc ứng dụng công cụ số để đối mặt với các thách thức học thuật và thực tiễn đa dạng. Với những kĩ năng này, các em có thể linh hoạt chuyển đổi giữa độ chính xác kĩ thuật và khả năng ứng dụng hiệu quả theo yêu cầu của từng lĩnh vực học thuật.
Học sinh sử dụng hiệu quả các công cụ AI để mở rộng việc học trên mọi lĩnh vực đồng thời duy trì sự tỉnh táo về tính phù hợp của từng công cụ. Các em có khả năng lựa chọn và kết hợp chiến lược các tài nguyên số – biết khi nào nên dùng AI sinh nội dung để khơi gợi ý tưởng, khi nào nên dùng công cụ phân tích dữ liệu để nghiên cứu hoặc hệ thống thuật toán để giải quyết vấn đề – đồng thời kết hợp một cách có ý thức giữa các loại công cụ, hệ thống khác nhau để hoàn thành một nhiệm vụ nhất định, từ đó tăng hiệu quả và chất lượng.
Học sinh có năng lực AI tiếp cận công nghệ với cả sự hiểu biết và khả năng đánh giá phản biện. Các em tương tác với hệ thống AI một cách có chiều sâu – vừa tò mò khám phá các khả năng, vừa nghiêm túc đánh giá đầu ra dựa trên tính chính xác, thiên lệch và sự hợp lí về mặt logic. Các em phát triển khả năng diễn giải nội dung do AI tạo ra, truy nguyên quy trình lập luận phía sau và nhận diện những giới hạn trong dữ liệu huấn luyện hoặc thiết kế thuật toán. Các em hình thành quan điểm cân bằng: đánh giá cao tiềm năng của AI nhưng luôn duy trì thái độ hoài nghi lành mạnh, thường xuyên kiểm chứng thông tin quan trọng và cân nhắc các yếu tố đạo đức liên quan.
Học sinh có năng lực AI nhận thức được rằng môi trường học tập và làm việc hiện đại kết nối nhiều góc nhìn toàn cầu, và các em biết khai thác công nghệ để hợp tác hiệu quả trong những môi trường như vậy. Các em sử dụng công cụ AI để khám phá những bối cảnh văn hóa vượt ngoài trải nghiệm cá nhân – từ việc phân tích dữ liệu quốc tế đến sử dụng hệ thống AI đa ngôn ngữ để phát triển kĩ năng ngôn ngữ. Quan trọng hơn, các em duy trì sự nhạy bén trong việc nhận diện các thiên lệch văn hóa có thể xuất hiện trong dữ liệu huấn luyện và đầu ra, đồng thời chủ động tìm cách giảm thiểu thiên lệch để thực hiện trách nhiệm đạo đức của mình. Những phẩm chất và năng lực nêu trên tạo nên nền tảng cho một thế hệ học sinh có khả năng chủ động, sáng tạo và tôn trọng các chuẩn mực đạo đức trong học tập, làm việc và đóng góp cho xã hội được định hình bởi trí tuệ nhân tạo.