[GCED] Tư duy đa chiều – Giải pháp bền vững: Khám phá 5 lăng kính tư duy tại Vinschool

Việc Vinschool đưa 5 lăng kính vào chương trình giảng dạy xuyên suốt các cấp học giúp học sinh bắt đầu hình thành thói quen suy xét và giải quyết vấn đề, dù lớn hay nhỏ, địa phương hay toàn cầu, một cách hệ thống với sự cân nhắc kỹ lưỡng nhiều yếu tố, đồng thời tránh những sai lầm thường gặp, như tiếp nhận thông tin một cách chủ quan, thiếu chọn lọc, từ đó nhận thức được tầm quan trọng của việc tìm ra giải pháp để giải quyết vấn đề.

Trên Trái Đất 70% bề mặt là nước, vậy sao nhiều nơi vẫn thiếu nước trầm trọng? Tình trạng thiếu nước có nghiêm trọng đến vậy không? 

Tại Vinschool, chính những câu hỏi như vậy đã mở ra hành trình học tập đa chiều và đầy ý nghĩa – nơi học sinh không chỉ quan sát cuộc sống quanh mình, mà còn khám phá các vấn đề đang xảy ra trên thế giới dưới nhiều góc nhìn khác nhau. Từ những thắc mắc ban đầu, các em tìm hiểu vì sao ngay cả những nước phát triển vẫn chưa thể đảm bảo nguồn cung nước sạch cho tất cả mọi người, việc khai thác nước quá mức ở một khu vực có thể ảnh hưởng đến nguồn nước ở những nơi khác như thế nào và đâu là các giải pháp cho vấn đề này. 

Đó chỉ là một trong nhiều khía cạnh mà các Vinsers được khám phá trong chủ đề Nước sạch đang được giảng dạy cho khối lớp 2 – nơi các em học cách tiếp cận vấn đề một cách toàn diện và sâu sắc thông qua năm lăng kính tư duy: Tư duy Toàn cầu, Tư duy Hệ thống, Tư duy Phản biện, Đổi mới Sáng tạo và Cộng tác. Năm lăng kính này chính là công cụ tư duy cốt lõi được áp dụng xuyên suốt các cấp học trong môn Công dân Toàn cầu (Global Citizenship Education – GCED) tại Vinschool.

Học sinh tìm hiểu về chủ đề ‘Sức khỏe và chăm sóc sức khỏe’, hiện đang triển khai cho khối 3 tại Vinschool.

Thông qua GCED, các Vinsers được trang bị kiến thức và năng lực để hiểu sâu hơn về những vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng xã hội, nghèo đói hay phổ cập giáo dục. Quan trọng hơn, các em dần nhận thức được ý nghĩa của việc xây dựng một cộng đồng toàn cầu đoàn kết – nơi con người cùng chung sống, hợp tác và kiến tạo những giải pháp bền vững cho tương lai.

5 lăng kính tư duy: Tiếp cận vấn đề một cách toàn diện 

5 lăng kính tư duy có thể hiểu đơn giản là những khía cạnh, góc nhìn hay cách tiếp cận khác nhau, giúp học sinh có cái nhìn toàn diện và sâu sắc về một vấn đề. 

Cụ thể, qua lăng kính Tư duy Toàn cầu, học sinh nhận thức rằng các vấn đề toàn cầu là những vấn đề lớn xảy ra ở mọi nơi trên thế giới, có ảnh hưởng tới con người và làm trầm trọng hoá sự bất bình đẳng vốn đã diễn ra trong xã hội. Nhờ lăng kính này, các em hiểu rằng con người trên thế giới có đặc điểm khác nhau nên sẽ chịu ảnh hưởng khác nhau từ cùng một vấn đề.

Tư duy Hệ thống giúp học sinh nhận thấy rằng vấn đề toàn cầu thường rất phức tạp, được duy trì bởi nhiều yếu tố và các yếu tố này có sự tương tác lẫn nhau, tạo ra những vòng lặp khiến việc giải quyết không hề đơn giản. Các em dùng lăng kính này để xác định nguyên nhân của vấn đề, cách những nguyên nhân tương tác với nhau để duy trì vấn đề, đồng thời nhận thức rằng giải pháp phải mang tính hệ thống và cân nhắc tới nhiều nguyên nhân và vòng lặp đang duy trì vấn đề. 

Học sinh Vinschool chia sẻ một số giải pháp thiết thực nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục. 

Qua lăng kính Tư duy Phản biện, các em học cách cân nhắc các quan điểm trái chiều và nhận diện những yếu tố ảnh hưởng đến tính khách quan của thông tin. Lăng kính Đổi mới Sáng tạo trang bị cho các em quy trình xây dựng ý tưởng, đồng thời dự đoán rủi ro và rào cản có thể gặp khi triển khai. Lăng kính này giúp các em hiểu rằng sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu từ con số không, mà có thể đơn giản là cải tiến và phát triển những ý tưởng sẵn có để tạo ra sản phẩm hoặc ý tưởng mới hoàn thiện hơn.

Cuối cùng, thông qua lăng kính Tư duy Cộng tác, các em nhận thức rằng các vấn đề toàn cầu không thể giải quyết bằng nỗ lực cá nhân mà cần có sự cộng tác của các cá nhân/tổ chức/bộ máy đến từ nhiều lĩnh vực/xuất xứ khác nhau. Lăng kính này giúp học sinh xác định các tổ chức, mạng lưới liên quan để học hỏi, tham gia hoặc tìm hỗ trợ, đồng thời thảo luận cách tập hợp cộng đồng để giải quyết vấn đề.

Nuôi dưỡng tư duy, hình thành trách nhiệm toàn cầu

Bộ 5 lăng kính tư duy được chính Vinschool xây dựng, có sự tham khảo các mục tiêu học tập về giáo dục công dân toàn cầu của UNESCO. Việc áp dụng 5 lăng kính giúp học sinh có cái nhìn toàn diện về các vấn đề toàn cầu, và chính từ sự hiểu biết sâu sắc về thế giới cùng lòng thấu cảm, tôn trọng sự khác biệt, học sinh tự ý thức được vai trò của bản thân, nuôi dưỡng mong muốn chủ động đề xuất và thực hiện các giải pháp có trách nhiệm. 

Việc Vinschool đưa 5 lăng kính vào chương trình giảng dạy xuyên suốt các cấp học giúp học sinh bắt đầu hình thành thói quen suy xét và giải quyết vấn đề, dù lớn hay nhỏ, địa phương hay toàn cầu, một cách hệ thống với sự cân nhắc kỹ lưỡng nhiều yếu tố, đồng thời tránh những sai lầm thường gặp, như tiếp nhận thông tin một cách chủ quan, thiếu chọn lọc, từ đó nhận thức được tầm quan trọng của việc tìm ra giải pháp để giải quyết vấn đề.

Hiểu biết về các vấn đề toàn cầu giữ vai trò thiết yếu trong việc chuẩn bị cho thế hệ trẻ bước vào một thế giới ngày càng kết nối.

Các lăng kính tư duy được áp dụng trong việc học các nhóm chủ đề trọng tâm trong môn GCED như: Biến đổi khí hậu, Nghèo đói, Bất bình đẳng xã hội,… nhằm trang bị cho học sinh kiến thức, kỹ năng và phẩm chất cần thiết để trở thành những công dân toàn cầu trong thời đại mới, có năng lực giải quyết các vấn đề cấp bách và góp phần xây dựng một thế giới công bằng, hòa bình và tốt đẹp hơn.