PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY NGÔN NGỮ QUA HOẠT ĐỘNG “THÁM TỬ VĂN BẢN”

Hoạt động “Thám tử văn bản” trong bài đọc “Người thầy cũ” là minh chứng sinh động cho phương pháp dạy học phát triển năng lực ngôn ngữ mà Vinschool đang triển khai.

Thay vì đọc – chép – trả lời, tiết học được thiết kế để học sinh trở thành chủ thể khám phá, chủ động đặt câu hỏi, phân tích, lập luận và tự rút ra thông điệp từ văn bản.

Với phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề, kết hợp kĩ thuật câu hỏi gợi mở, giáo viên không cung cấp sẵn câu hỏi mà định hướng để học sinh tự đặt câu hỏi và phản vấn lẫn nhau, từ đó khám phá nội dung từng đoạn văn.

Ở đoạn 1, học sinh làm việc theo cặp, xác định bối cảnh và hành động của nhân vật Khánh.

Ở đoạn 2 và 3, các nhóm 4 học sinh cùng “điều tra” cách ứng xử, thái độ của thầy giáo và cảm xúc của nhân vật Dũng, hướng tới phát hiện thông điệp nhân văn của câu chuyện.

Những câu hỏi như:

“Vì sao thầy giáo chọn cách cư xử ấy?”

“Chi tiết nào cho thấy Khánh thực sự nhận ra lỗi của mình?”

giúp học sinh rèn luyện tư duy phản biện, đặt giả thuyết và tìm minh chứng trong văn bản.

Quá trình này không chỉ giúp rèn khả năng diễn đạt mạch lạc, tư duy logic và lắng nghe chủ động, mà còn hình thành thói quen học tập tích cực.

Kết thúc hoạt động, Vinsers Star City đã thể hiện rõ sự chuyển biến trong cách tiếp cận văn bản:

– Biết đặt câu hỏi có mục đích, định hướng tư duy cho quá trình đọc;

– Biết xác định và sử dụng minh chứng để củng cố lập luận;

– Biết trình bày quan điểm cá nhân dựa trên dẫn chứng cụ thể;

– Biết liên hệ nội dung với trải nghiệm bản thân, qua đó phát triển khả năng tự nhận thức.

Vinser chia sẻ sau tiết học: “Con hiểu rằng, khi mắc lỗi, nếu biết nhận ra và sửa sai, con sẽ trưởng thành hơn.”

Câu nói giản dị ấy chính là minh chứng cho hiệu quả của phương pháp – khi học sinh không chỉ hiểu bài, mà còn hiểu chính mình.

Hoạt động “Thám tử văn bản” cho thấy việc học Tiếng Việt có thể vượt ra khỏi khuôn khổ của đọc – chép – trả lời, để trở thành một quá trình tư duy chủ động và sáng tạo.

Thông qua việc khai thác sức mạnh của câu hỏi và phản biện, giáo viên giúp học sinh xem ngôn ngữ như công cụ tư duy, góp phần phát triển năng lực ngôn ngữ, tư duy phản biện và năng lực tự học toàn diện.